www.bureauncdr.nl
Achtergrond: De illusie van gelijkheid
20 januari 2026
De Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme presenteerde onlangs een essay dat de kern raakt van een ongemakkelijke waarheid: Nederland spreekt al decennialang over gelijkheid, maar organiseert haar onvoldoende.
De illusie van gelijkheid is een scherpe, analytische en tegelijk urgente oproep om het denken én handelen rond discriminatie en racisme fundamenteel te herzien. Het essay stelt een centrale vraag die niet langer kan worden ontweken: waarom blijven structurele ongelijkheden bestaan, ondanks jaren van bewustwording, dialoog en goede bedoelingen?
Het antwoord is confronterend. Bewustwording is waardevol, maar onvoldoende als leidende strategie. Discriminatie en racisme zijn geen optelsom van individuele incidenten, maar systemische fenomenen die worden gereproduceerd door instituties, beleid en juridische vrijblijvendheid.
De publicatie laat zien hoe het ontbreken van expliciete normstelling, afdwingbare verplichtingen en politieke regie heeft geleid tot een bestuurscultuur waarin gelijkheid wel wordt beleden, maar niet georganiseerd. De rechtsstaat reageert te vaak procedureel en achteraf. Slachtoffers ervaren daardoor onvoldoende bescherming en herstel, terwijl structurele patronen buiten beeld blijven. Wat resteert is een kloof tussen belofte en praktijk.
De illusie van gelijkheid doorbreekt deze impasse door een duidelijke koerswijziging te bepleiten. Niet langer het morele appèl centraal, maar normatieve verplichting. Niet alleen bewustzijn, maar handhaving. Niet intenties, maar institutionele verantwoordelijkheid. Het essay maakt overtuigend duidelijk dat effectieve bestrijding van discriminatie en racisme vraagt om een nationale normatieve agenda waarin gelijkwaardigheid juridisch wordt verankerd, actief wordt gemonitord en consequent wordt gehandhaafd. Deze publicatie is daarmee geen beschouwend stuk aan de zijlijn, maar een inhoudelijke interventie in het actuele maatschappelijke en politieke debat. Het essay richt zich nadrukkelijk tot beleidsmakers, bestuurders, professionals en maatschappelijke organisaties die verder willen kijken dan symptoombestrijding en die bereid zijn de fundamenten van beleid en uitvoering kritisch tegen het licht te houden.
Wie wil begrijpen waarom Nederland vastloopt in goede bedoelingen, en wat nodig is om gelijkheid te laten transformeren van retoriek naar rechtsstatelijke realiteit, vindt in dit essay scherpe analyses en heldere handelingsperspectieven.