SCP
Achtergrond: vertrouwen in lokaal bestuur relatief sterk, maar kwetsbaar
3 maart 2026
Nederlanders hebben meer vertrouwen in hun gemeentebestuur dan in de landelijke politiek, maar dat vertrouwen blijkt minder stevig dan het lijkt.
Dat concludeert het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) op basis van recent onderzoek naar hoe inwoners verschillende bestuurslagen beoordelen. Ongeveer 64 procent van de Nederlanders geeft aan tevreden te zijn over het functioneren van de lokale politiek. Daarmee scoort het gemeentebestuur aanzienlijk beter dan de landelijke overheid, waar het vertrouwen duidelijk lager ligt. Veel inwoners ervaren gemeenten als een bestuurslaag die dichter bij de samenleving staat en beter zicht heeft op lokale vraagstukken
Positief oordeel, beperkte kennis
Hoewel het oordeel over gemeenten relatief gunstig is, blijkt de betrokkenheid bij lokale politiek beperkt. Veel inwoners weten niet precies wat hun gemeentebestuur doet of welke verantwoordelijkheden daar liggen. Ook de interesse in gemeentepolitiek is bij een groot deel van de bevolking gering.
Het positieve beeld van de lokale politiek is daardoor vaak niet gebaseerd op gedetailleerde kennis of actieve betrokkenheid, maar eerder op algemene indrukken en ervaringen.
Kwetsbaarheid van vertrouwen
Juist die beperkte bekendheid maakt het vertrouwen volgens het SCP kwetsbaar. Wanneer inwoners weinig inzicht hebben in besluitvorming, kan een negatieve persoonlijke ervaring of een lokaal incident relatief snel leiden tot wantrouwen. Het draagvlak voor lokaal bestuur kan daardoor sneller omslaan dan de huidige tevredenheidscijfers doen vermoeden.
Uitdaging voor democratische controle
Het SCP wijst er bovendien op dat beperkte kennis over lokale politiek het voor inwoners moeilijker maakt om bestuurders effectief te controleren. Als onduidelijk is wie verantwoordelijk is voor welke besluiten, wordt het lastiger om het gemeentebestuur ter verantwoording te roepen. Transparantie en begrijpelijke communicatie zijn daarom essentieel voor een goed functionerende lokale democratie.
Zichtbaarheid en communicatie als sleutel
Volgens onderzoeker Josje de Ridder ligt hier een belangrijke opdracht voor lokale bestuurders. Naast het realiseren van beleid moeten gemeenten actief laten zien wat zij doen en waarom bepaalde keuzes worden gemaakt. Het betrekken van inwoners tussen verkiezingen door is daarbij cruciaal om vertrouwen te versterken en vast te houden.
Waarom dit relevant kan zijn voor VNPF-leden
Voor poppodia en festivals is dit relevant omdat gemeenten hun belangrijkste subsidieverstrekkers zijn. Wanneer vertrouwen in lokaal bestuur samenhangt met zichtbaarheid en herkenbare resultaten van beleid, krijgen publieke voorzieningen die inwoners direct ervaren extra betekenis. Poppodia en festivals fungeren vaak als toegankelijke ontmoetingsplekken waar inwoners hun gemeente concreet beleven, als plek van cultuur, ontmoeting en lokale identiteit.
Tegelijk laat het onderzoek zien dat vertrouwen snel kan kantelen wanneer incidenten ontstaan of beeldvorming negatief wordt. Dat kan ertoe leiden dat gemeenten scherper letten op publieke verantwoording, maatschappelijke positionering en zichtbaarheid van gesubsidieerde organisaties. Voor VNPF-leden onderstreept dit het belang van goede communicatie over maatschappelijke waarde en lokale impact.