Achtergrond: Wat maakt een lokaal muziekecosysteem veerkrachtig? Tien lessen uit 29 steden

• Ontdek hier direct het volledige Engelstalige artikel van Sound Diplomacy: Music Policy Resilience Network Scale-Up Story: 10 lessons from 29 cities.

Het Music Policy Resilience Network, een initiatief van het Center for Music Ecosystems (CME), onderzoekt hoe kleinere, afgelegen en minder goed gefinancierde gemeenschappen hun lokale muziekecosysteem kunnen versterken. Het netwerk groeide in vier jaar tijd van zes naar 29 deelnemende steden en regio’s, verspreid over verschillende continenten.

In een recent achtergrondartikel voor Sound Diplomacy deelt Angharad Cooper, Director of Operations bij CME, tien inzichten uit deze internationale samenwerking. Hoewel de lokale omstandigheden sterk verschillen, blijken veel uitdagingen opvallend herkenbaar.

Samenwerking als fundament

Een van de belangrijkste conclusies is dat sterke muziekecosystemen niet afhankelijk zijn van één succesvol podium, festival of fonds. Juist de verbinding tussen artiesten, podia, organisatoren, overheden en andere betrokkenen maakt een lokale muziekscene weerbaar.

In verschillende steden ontstonden duurzame samenwerkingen doordat partijen gezamenlijk verantwoordelijkheid namen voor de lokale muziekinfrastructuur. Die samenwerking blijkt minstens zo belangrijk als individuele investeringen.

Ook financiering vraagt om een bredere blik. Volgens de onderzoekers ligt de oplossing niet altijd in extra cultuursubsidies. Door muziekbeleid te verbinden met bijvoorbeeld toerisme, economische ontwikkeling en maatschappelijke doelen kunnen nieuwe financieringsmogelijkheden ontstaan.

Poppodia zijn kwetsbare schakels

Een opvallend terugkerend knelpunt is de beschikbaarheid en betaalbaarheid van podia. In vrijwel alle onderzochte gemeenschappen spelen problemen rond huisvesting, toegankelijkheid of de kwaliteit van de infrastructuur.

Sommige steden kampen met een tekort aan geschikte speelplekken, andere met hoge kosten of beperkingen in het gebruik van bestaande gebouwen. Als mogelijke oplossingen noemt het onderzoek onder meer het herbestemmen van leegstaande panden, tijdelijke podia en het gezamenlijk benutten van beschikbare ruimtes.

Ook bureaucratie vormt een belangrijke belemmering. Ingewikkelde vergunningprocedures en beperkende regelgeving kunnen kleinschalige muziekinitiatieven in de weg staan. Eenvoudigere procedures en meer flexibiliteit kunnen volgens de onderzoekers een groot verschil maken.

Talentontwikkeling vraagt om meer dan geld

Financiële ondersteuning is belangrijk, maar onvoldoende om artiesten aan een lokale muziekscene te blijven verbinden. Makers hebben ook behoefte aan betaalbare repetitieruimtes, begeleiding, professionele ontwikkeling en ondersteuning op het gebied van welzijn.

Vooral in kleinere en afgelegen gemeenschappen kan het ontbreken van die voorzieningen ertoe leiden dat talent vertrekt. Investeren in een muziekecosysteem betekent daarom ook investeren in de omstandigheden waarin artiesten zich kunnen ontwikkelen en een duurzame beroepspraktijk kunnen opbouwen.

Publieksontwikkeling kost tijd

Een ander belangrijk inzicht is dat een betrokken publiek niet ontstaat door één groot evenement of een succesvolle campagne. Duurzame publieksrelaties vragen om langdurige investeringen en programmering die aansluit bij de identiteit en diversiteit van de lokale gemeenschap.

De onderzoekers wijzen onder meer op het belang van lokale media, gesprekken rondom concerten en programmering die verschillende genres en doelgroepen een plek geeft.

Ook digitale mogelijkheden kunnen bijdragen aan het bereiken van nieuw publiek, maar vervangen volgens het onderzoek niet de waarde van fysieke ontmoetingsplekken en liveoptredens.

Geen blauwdruk voor een sterke muzieksector

De tien lessen laten zien dat lokale muziekecosystemen veel gemeenschappelijke uitdagingen kennen, maar dat de oplossingen niet overal hetzelfde zijn. Wat werkt in een afgelegen gemeenschap in Groenland, hoeft niet automatisch te werken in een Europese stad.

Voor Nederlandse poppodia, festivals en beleidsmakers biedt het onderzoek herkenbare aanknopingspunten. Denk aan de kwetsbare positie van speelplekken, de noodzaak van structurele talentontwikkeling, het belang van samenwerking en de invloed van lokaal beleid en regelgeving.

De centrale boodschap is dat een veerkrachtig muziekecosysteem meer vraagt dan incidentele investeringen. Het gaat om het versterken van de samenhang tussen makers, podia, publiek, overheden en andere betrokkenen, met oog voor de specifieke omstandigheden van iedere lokale muziekscene.