Bron
BNR.nl
AI en werk ‘We krijgen geen massawerkloosheid, maar werkgelegenheid zal wel drastisch veranderen’
26 februari 2026
Bijna de helft van alle werkenden merkt dat kunstmatige intelligentie (AI) invloed heeft op hun werk en denkt dat taken deels of zelfs volledig door AI kunnen worden overgenomen.
Dat blijkt uit een enquête die het CBS vandaag heeft gepubliceerd. Ook Rabo Research deed onderzoek naar de impact van AI op de arbeidsmarkt. Volgens Menno Middeldorp van Rabo Research komen de resultaten grotendeels overeen. ‘Wij hebben net iets andere vragen gesteld, waardoor je iets andere uitkomsten krijgt, maar de resultaten zijn redelijk consistent.’
Uit beide onderzoeken blijkt dat de zorgen over AI verschillen per groep. Er zijn verschillen tussen mannen en vrouwen, tussen jongeren en ouderen en tussen praktisch en theoretisch opgeleiden. Het verschil tussen mannen en vrouwen kan volgens Middeldorp deels worden verklaard door de sectoren waarin zij werken.
De verschillen tussen jong en oud zijn duidelijker. Jongeren maken vaker gebruik van AI, maar zijn tegelijkertijd ook banger dat hun baan daardoor kan verdwijnen. ‘In beide enquêtes zie je dat hoe meer mensen AI gebruiken, hoe groter ze de impact op hun werk inschatten’, zegt Middeldorp. ‘Dat kan betekenen dat jongeren beter beseffen wat AI voor hun toekomst kan betekenen.’
Volgens Middeldorp spelen daarnaast andere factoren een rol. Onderzoek wijst erop dat AI vooral goed is in het vervangen van kennis die in de schoolbanken wordt opgedaan. ‘Als je net de arbeidsmarkt op komt en veel kennis hebt opgedaan, dan is die kennis vaak ook online te vinden en door AI te reproduceren’, legt hij uit.
Daartegenover staat dat vaardigheden die mensen in de praktijk opdoen, minder makkelijk te vervangen zijn. ‘Impliciete kennis en ervaring leer je vooral door te werken. Die is veel moeilijker uit te besteden aan AI’, aldus Middeldorp.
‘Gevolgen ook meetbaar in arbeidsmarkt’
Uit eerder onderzoek van Rabo Research blijkt bovendien dat de gevolgen van AI al zichtbaar zijn op de arbeidsmarkt, vooral onder jongeren. In sectoren waar veel taken relatief eenvoudig door AI kunnen worden overgenomen, is de werkgelegenheid onder jonge werknemers het sterkst gedaald.
Het gaat daarbij om zogeheten routinematige en cognitieve beroepen. ‘Juist in banen met veel van dit soort taken zie je dat de werkgelegenheid onder jongeren harder daalt dan in andere sectoren’, zegt Middeldorp.
Volgens hem laat dat zien dat de impact van AI verder gaat dan alleen zorgen of verwachtingen. ‘Het is dus niet alleen iets waar jongeren bang voor zijn. We kunnen het ook meten in de arbeidsmarkt.’
Toekomstbeeld
De grote vraag is wat de opkomst van AI betekent voor de totale werkgelegenheid. Kunnen we met hetzelfde aantal mensen meer werk doen, zonder dat er massaal banen verdwijnen? Dat hangt sterk af van het type beroep, zegt Middeldorp.
‘Als er veel vraag is en je mensen productiever kunt maken met AI, dan wordt er simpelweg meer geproduceerd en afgenomen’, legt hij uit. ‘Maar als die extra vraag er niet is, kan hogere productiviteit juist leiden tot baanverlies.’ In dat geval zullen werknemers ander werk moeten gaan doen: banen die minder gevoelig zijn voor AI, of functies waarin AI juist slim wordt ingezet.
Volgens Middeldorp staat vast dat AI een grote invloed zal hebben op de arbeidsmarkt. ‘Omdat deze technologie zo breed toepasbaar is, krijgt vrijwel iedereen ermee te maken. Dat betekent niet dat we massawerkloosheid krijgen, maar wel dat de werkgelegenheid drastisch zal veranderen.’
Middeldorp roept werknemers daarom op zich goed voor te bereiden. ‘Je moet leren werken met AI, en je moet goed nadenken wat dit betekent voor jouw werk. Als er echt een risico is dat jouw werk overbodig wordt en geheel vervangen kan worden, dan moet je een plan B hebben.’