Boekmanstichting
Boekmanstichting onderzoekt hoe het cultuurbestel ruimte kan bieden aan meerstemmigheid
12 november 2026
Hoe kan het Nederlandse cultuurbestel beter aansluiten bij de uiteenlopende vormen van cultuur die in de samenleving bestaan?
En wie bepaalt eigenlijk welke cultuur erkenning en ondersteuning krijgt? Deze vragen staan centraal in de publicatie Samenwerken in de Tussenruimte, waarin de Boekmanstichting en The Niteshop verslag doen van een gezamenlijk onderzoek naar democratisering van cultuur. In 2025 startten de Boekmanstichting en The Niteshop een zogenoemde Community of Practice (CoP), waarin vertegenwoordigers van culturele gemeenschappen, beleidsmakers, onderzoekers en culturele professionals met elkaar in gesprek gingen.
Aanleiding was de constatering dat er nog altijd een kloof bestaat tussen de dagelijkse culturele praktijk en de manier waarop cultuurbeleid wordt ontwikkeld en uitgevoerd.
Tijdens verschillende bijeenkomsten onderzochten de deelnemers hoe het cultuurbestel meer ruimte kan bieden aan uiteenlopende culturele praktijken, perspectieven en vormen van kennis. Daarbij ging het onder meer over inspraak en besluitvorming, de verhouding tussen gevestigde culturele organisaties en informele culturele netwerken, en de vraag wie bepaalt wat als waardevolle cultuur wordt erkend.
Meer dan alleen toegang tot cultuur
Een belangrijke conclusie is dat democratisering van cultuur niet alleen draait om het toegankelijker maken van bestaande culturele voorzieningen. Het vraagt ook om een andere verdeling van invloed en zeggenschap. Welke kennis telt mee bij beleidsontwikkeling? Wie mag meebeslissen? En hoe krijgen culturele gemeenschappen daadwerkelijk invloed op de inrichting van het cultuurbestel?
De onderzoekers benadrukken daarbij het belang van de zogenoemde tussenruimte: de plek waar culturele gemeenschappen, makers, organisaties en beleidsmakers elkaar ontmoeten en samenwerken, buiten de gebruikelijke institutionele kaders.
Die tussenruimte biedt mogelijkheden voor nieuwe vormen van samenwerking en wederzijds begrip, maar is ook kwetsbaar. Om daadwerkelijk invloed te kunnen uitoefenen, moeten dergelijke samenwerkingen voldoende tijd, continuïteit en zelfstandigheid krijgen.
Betekenis voor de culturele sector
De publicatie raakt aan bredere vraagstukken over de inrichting van het Nederlandse cultuurbeleid. Ook voor poppodia en festivals zijn die relevant. Zij vervullen niet alleen een rol als presentatieplek, maar werken ook samen met makers, gemeenschappen en culturele netwerken die niet altijd vanzelfsprekend een plaats hebben binnen bestaande beleids- en financieringsstructuren.
De uitkomsten nodigen uit om na te denken over de manier waarop culturele organisaties ruimte bieden aan verschillende perspectieven, hoe zij hun programmering en samenwerking vormgeven en wie daarbij daadwerkelijk invloed heeft.
De publicatie bevat verslagen van de bijeenkomsten, reflecties, citaten, modellen en tekeningen. Het onderzoek maakt deel uit van de ontwikkeling van een bredere Kennisagenda voor de culturele en creatieve sector, waarmee de Boekmanstichting kennis en onderzoek beter wil verbinden aan de behoeften van de sector en de ontwikkeling van cultuurbeleid.