Bouwen aan alternatieve financieringsvormen voor cultuurbeoefening

Fonds Cultuurparticipatie vindt dat we ons daarom ook moeten inzetten voor alternatieve vormen van financieren die de basis van cultuurbeoefening tegemoetkomen.

In 2025 startten ze met de pilot Participatief en trust-based financieren. Hierin wordt geëxperimenteerd met een alternatieve manier van subsidie verstrekken, die tegemoetkomt aan andere behoeftes. Gelijkwaardigheid en transparantie staan in deze aanpak centraal. In drie jaar testen ze nieuwe werkwijzen, leren ze wat werkt en bepalen ze wat structureel toegepast kan worden.

Vanaf 2026 gaan ze in deze pilot samenwerken met vier organisaties uit het immaterieel-erfgoedveld, met een stevige rol in hun gemeenschappen. Zij ontvangen drie jaar lang €100.000 per jaar en krijgen ruimte om te werken vanuit participatieve besluitvorming of een trust-based aanpak. Met dit type ondersteuning verwachten ze een duurzamere impact te maken en immaterieel erfgoedgemeenschappen te versterken op een manier die bij hen past. Na afloop van de pilot is er een nieuwe werkwijze getest, hebben ze inzicht in de effecten op toegankelijkheid en vertrouwen, en ligt er een advies voor bredere toepassing binnen het Fonds.

Samen naar toegankelijke financiering

Om cultuurbeoefening voor iedereen bereikbaar te maken, blijft Fonds Cultuurparticipatie zich inzetten voor het toegankelijker maken van financiering ervan. Binnen het thema ‘Alternatieve financieringsvormen voor cultuurbeoefening’ doen ze in projecten onderzoek naar andere financieringsbehoeften binnen het cultuurbeoefeningsveld en brengen ze verschillende werkwijzen bij elkaar.

Met het programma Fonds in de Regio werken ze aan de spreiding van onze middelen en het toegankelijk maken van cultuurdeelname in het hele land, inclusief het Caribisch deel van het Koninkrijk. Ze verzamelen en verstrekken hiervoor informatie binnen regionale netwerken via regiomakelaars en werken samen met de Raad van Twaalf aan een landelijke data-infrastructuur die de cultuurbeoefening van Nederlanders inzichtelijk maakt.

Samen met de andere rijkscultuurfondsen hebben ze de komende jaren speciale aandacht voor the Culture. We richten ons verder op trust-based financiering van makers, netwerken en gemeenschappen die discipline-overstijgend werken.

Met deze activiteiten wordt gestreefd naar een toegankelijker, rechtvaardiger systeem dat meer uitgaat van vertrouwen en beter aansluit bij wat gemeenschappen nodig hebben.

Onderzoek en monitoring van de pilot Participatief en trust-based financieren wordt uitgevoerd door Natascha Notten van onderzoeksbureau Gelijkschap. Procesbegeleiding ligt in handen van Faizel Lynch van projectmanagementbureau Grapefund. De pilot wordt ontwikkeld en uitgevoerd in afstemming met het Ministerie van OCW.