Circulaire waterketens via evenementen: lessen uit een meerjarig partnerschap

Ontdek hier direct de rapportage 

Tegelijkertijd staat Nederland voor stevige ambities, zoals het behalen van de doelstellingen uit de Kaderrichtlijn Water in 2027 en de overgang naar een volledig circulaire economie in 2050.

Deze uitdagingen vragen niet uitsluitend om technische verbeteringen, maar om een systeemverandering in de gehele waterketen,  én in het gebruik en de waardering van water door samenleving en sector. Vanuit die urgentie werken bovengenoemde partijen sinds 2024 samen aan de opschaling van circulaire wateroplossingen, waarbij in 2025 belangrijke stappen zijn gezet op het gebied van testen, leren en opschalen.

Evenementen als proeftuin én maatschappelijk podium

Evenementen blijken bij uitstek geschikt als experimenteeromgeving: tijdelijke, duidelijk begrensde systemen waarin nieuwe wateroplossingen onder realistische omstandigheden kunnen worden beproefd. Tegelijkertijd fungeren festivals en grootschalige publieksbijeenkomsten als een krachtig maatschappelijk podium. Ze maken abstracte wateropgaven concreet en zichtbaar voor brede publieksgroepen die via traditionele beleidscommunicatie moeilijker te bereiken zijn.

De samenwerking bouwt voort op de Green Deal Circular Festivals en werkt toe naar een waterketen met minimaal verbruik, maximaal hergebruik, nul vervuiling en netto-nul uitstoot. Door technologische innovatie te koppelen aan gedragsbeïnvloeding en beleidsontwikkeling wordt de watertransitie niet alleen getest, maar ook tastbaar gemaakt — binnen én buiten de evenementensector.

Waar in 2025 op is ingezet

Binnen het partnerschap is in 2025 gewerkt langs meerdere actielijnen:

• Demonstratieprojecten waarbij evenementen fungeren als testlocatie en etalage voor circulaire waterinnovaties.
• Monitoring en onderzoek naar effectiviteit, noodzaak en opschalingspotentieel van oplossingen.
• Publiekscampagnes die evenementen benutten om waterbewustzijn maatschappelijk te vergroten.
• Samenwerking rond randvoorwaarden voor opschaling, zoals wet- en regelgeving, financiering en organisatie.
• Versterking van het bredere ecosysteem waarin circulaire wateroplossingen zich verder kunnen ontwikkelen.

Drie demonstratieprojecten

Achterhoek: Zwarte Cross

In de Achterhoek stond de Zwarte Cross centraal, een vierdaags festival met muziek, motorcross en cultuur, goed voor 272.500 bezoekers en circa 37.000 campinggasten. Onder de noemer ‘Wijwater’ werd voortgebouwd op eerdere pilots, met onder meer decentrale afvalwaterzuivering, lokale lozing van gezuiverd water, eigen drinkwaterwinning uit grondwater en onderzoek naar wateropslag in de bodem. Ook werd een publiekscampagne (‘Eigen water eerst’) gelanceerd en vond een landelijke conferentie op het festival plaats.

Noord-Brabant: Decibel outdoor & Awakenings

In Noord-Brabant ging een provinciale samenwerking van start rond Decibel outdoor en Awakenings Festival op de Beekse Bergen, samen goed voor circa 180.000 bezoekers en bijna 105.000 campinggasten. De nadruk lag op waterbesparing en bewust gebruik, ondersteund door technologische innovaties en de publiekscampagne ‘Every drop counts’. Voorbeelden zijn het inzetten van oppervlaktewater en het hergebruiken van gezuiverd douchewater voor toiletspoeling.

Metropoolregio Amsterdam: DGTL & SAIL 2025

In de Metropoolregio Amsterdam werd samengewerkt met DGTL en SAIL, vanuit de ambitie om evenementen in te zetten als versneller van stedelijke watertransitie. DGTL trok ruim 54.000 bezoekers op het NDSM-terrein; SAIL verwelkomde in vijf dagen circa 2,3 miljoen bezoekers rond het IJ. Hier lag de focus op inzicht in waterstromen, bewust gebruik en experimenten met duurzaam gebruik van oppervlaktewater in de openbare ruimte.

Geteste innovaties en onderzoeken

Binnen de projecten zijn uiteenlopende technologische en sociale innovaties beproefd. Met watermeters werden waterstromen en verbruiksprofielen in kaart gebracht. Publiekscampagnes en gedragsonderzoek stimuleerden én analyseerden bewust watergebruik. Partners experimenteerden met urinescheiding voor nutriëntenherwinning en testten oplossingen zoals:

• buffering en gefaseerde lozing van afvalwater
• vacuüm- en waterloze toiletten
• hergebruik van douchewater
• decentrale zuivering met lokale terugvoer
• irrigatie met gezuiverd effluent
• eigen drinkwaterproductie
• bodem- en drainageopslag
• realtime temperatuurmetingen
• natuurlijke filtersystemen voor oppervlaktewater

Inzicht in waterbalansen

De metingen uit 2025 tonen dat structureel inzicht in waterbalansen bij evenementen nog beperkt is, maar essentieel voor verdere verduurzaming. Meerdaagse festivals met campings hebben veruit de grootste watervoetafdruk, met name door douchegebruik. Ook leidingenspoelwater voor legionellapreventie blijkt een vaak onderschatte verbruikspost. Alternatieve bronnen bieden perspectief, maar worden begrensd door technische en juridische kaders. Ondanks vooruitgang is de festivalwaterketen momenteel nog grotendeels lineair ingericht.

Inhoudelijke lessen

Het onderzoek laat zien dat eenvoudige, robuuste systemen beter functioneren in de dynamische context van evenementen dan complexe installaties. Buffering van afvalwater met gecontroleerde lozing blijkt momenteel het meest kostenefficiënt. Urineverwerking is technisch haalbaar, maar vraagt volumebundeling voor rendabele opschaling. Hergebruik van effluent en alternatieve bronnen wordt vaker geremd door regelgeving dan door techniek, terwijl datagedreven monitoring juist aanzienlijke besparingen kan opleveren.

Evenementen als versneller van gedragsverandering

De publieksinterventies bevestigen dat evenementen een krachtig platform vormen voor bewustwording. Ervaringsgerichte en speelse benaderingen blijken effectiever dan louter informatieoverdracht. Zichtbaar duurzaam gedrag werkt normstellend en aanstekelijk. Innovaties maken de watertransitie concreet en bereiken ook doelgroepen die normaal minder betrokken zijn. Daarmee fungeren festivals als katalysator voor bredere systeemverandering en sectoroverstijgende samenwerking.

Opschalingsperspectief

De resultaten uit 2025 tonen dat circulaire watermaatregelen bijdragen aan zuiniger drinkwatergebruik en beter afvalwaterbeheer. Veel innovaties functioneren technisch naar behoren, maar leveren vooralsnog beperkte volumewinst op. Hun waarde zit vooral in het aantonen van uitvoerbaarheid, acceptatie en schaalbaarheid. Duidelijk wordt ook dat opschaling niet alleen technisch is: financiële, juridische en organisatorische randvoorwaarden zijn minstens zo bepalend.

Vooruitblik

De samenwerking rond circulaire waterketens via evenementen laat zien dat festivals zowel testomgeving als maatschappelijke versneller kunnen zijn. De inzichten uit 2025 bieden een stevig fundament voor verdere opschaling binnen de evenementensector én richting structurele toepassingen in stedelijke gebieden, woonwijken en bedrijventerreinen. Zo fungeren tijdelijke evenementen als opstap naar een blijvend circulair watersysteem.