Geldzorgen op de werkvloer: Wat kun je als werkgever doen?

Zo geeft 40% van de werknemers tussen 18 en 34 jaar aan meerdere keren per jaar een creditcard of roodstand te gebruiken om het einde van de maand te halen. Onder alle werkenden is dat 25%. Ook spreekt 52% van de jonge werknemers regelmatig over piekeren over geld. Slechts 11% van deze groep zegt helemaal geen financiële stress te ervaren.

De financiële krapte is ook terug te zien in het gedrag. 57% van de jonge werknemers gebruikt eerder dan gepland geld van de spaarrekening, tegenover 45% van alle werkenden. Bijna de helft (49%) doet soms een aankoop waarvan zij eigenlijk vinden dat die tot na de volgende salarisbetaling zou moeten wachten. Daarnaast heeft 35% weleens extra kosten of een boete gekregen omdat een rekening te laat werd betaald.

Opvallend is ook het gebruik van achteraf betalen. 42% van de jonge werknemers zegt diensten voor ‘buy now, pay later’ te gebruiken omdat het salaris soms niet voldoende is om de maand door te komen. Onder alle ondervraagde werkenden is dat 26%. Tegelijkertijd noemt een deel van de jongeren juist deze manier van betalen weer als bron van financiële zorgen. De meest genoemde financiële zorg onder jonge werknemers is het ontbreken van voldoende spaargeld of een financiële buffer.

Het onderzoek staat niet helemaal op zichzelf. Een eerdere peiling van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Geldfit onder 509 jongeren van 18 tot 27 jaar liet eveneens zien dat geldstress veel voorkomt. Zo maakte 59% zich zorgen of er genoeg geld is om noodzakelijke uitgaven te betalen en gaf 52% aan weleens een betalingsachterstand of onbetaalde rekening te hebben. Tegelijkertijd zoekt minder dan een derde van jongeren met geldstress professionele hulp. Schaamte, het gevoel het zelf te moeten oplossen en niet weten waar hulp te vinden is, spelen daarbij een rol. Deze peiling richtte zich op jongeren in het algemeen en niet uitsluitend op werkenden, maar onderstreept wel dat financiële zorgen al op jonge leeftijd een serieus thema kunnen zijn.

De cijfers uit het onderzoek van Deel zijn geen officiële landelijke statistiek en moeten dus in die context worden gelezen. Ze geven werkgevers wél een relevant signaal: financiële stress kan ook voorkomen bij medewerkers die iedere maand salaris ontvangen. Zeker bij werknemers die nog weinig financiële buffer hebben, kunnen stijgende vaste lasten, onverwachte uitgaven, studieschuld of wisselende inkomsten snel voelbaar worden.

Waarom is dit ook een HR-thema?

Geldzorgen zijn in eerste instantie privé. Tegelijkertijd kunnen de gevolgen ervan wel degelijk op de werkvloer zichtbaar worden. Financiële stress kan invloed hebben op concentratie, welzijn, functioneren en verzuim. Werkgevers kunnen daarnaast te maken krijgen met verzoeken om voorschotten of extra uren en, wanneer problemen verder oplopen, met loonbeslag.

Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wijst er in de actuele campagne ‘Laat geen geld liggen’ op dat financiële problemen bij werknemers ook voor werkgevers gevolgen hebben. Tegelijkertijd maken veel werkenden met een laag inkomen geen gebruik van financiële regelingen waarop zij mogelijk wel recht hebben.

Daarmee ontstaat een interessante vraag voor HR: wat kun je als werkgever doen zonder je met de persoonlijke financiën van medewerkers te bemoeien?

Werkgever hoeft geen financieel adviseur te worden

De rol van HR hoeft niet te zijn dat medewerkers hun financiële huishoudboekje op tafel leggen. Sterker nog: onderzoek van Wijzer in geldzaken laat zien dat werknemers wel ondersteuning waarderen, maar terughoudend kunnen zijn om hun persoonlijke financiële situatie met de werkgever te bespreken. Bijna twee derde vindt dat een goede werkgever hulp aanbiedt aan medewerkers met geldzorgen, terwijl bijna de helft aangeeft de eigen financiële situatie niet snel met de werkgever te bespreken.

De werkgeversrol ligt daarom vooral bij preventie, het herkennen van signalen, het verlagen van de drempel naar hulp en het goed organiseren van de eigen arbeidsvoorwaarden en processen.

Wat kun je als werkgever doen?

• Maak hulp vindbaar zonder dat iemand eerst naar HR hoeft. Neem bijvoorbeeld informatie over Geldfit en Wijzer in geldzaken op in het personeelshandboek, intranet of de HR-omgeving. Zo kan een medewerker zelfstandig en desgewenst anoniem een eerste stap zetten.

• Maak geldzorgen bespreekbaar, maar respecteer de privacy. Signalen kunnen bijvoorbeeld zijn: herhaaldelijke verzoeken om voorschotten, vragen om extra uren, loonbeslag of veranderingen in gedrag en concentratie. Dat zijn geen bewijzen van financiële problemen, maar kunnen wel aanleiding zijn voor een open gesprek. Onderzoek van Wijzer in geldzaken benadrukt juist het belang van vroeg signaleren en vervolgens verwijzen naar passende hulp.

• Kijk kritisch naar de eigen werkgeversprocessen. Voor medewerkers met weinig financiële ruimte kan het verschil maken wanneer salaris, declaraties, reiskosten en andere vergoedingen voorspelbaar en op tijd worden betaald. Zorg daarnaast dat werknemers weten van welke arbeidsvoorwaarden en regelingen zij gebruik kunnen maken.

• Besteed aandacht aan medewerkers met wisselende inkomsten. Dat kan bijvoorbeeld relevant zijn bij wisselende uren of tijdelijke contracten. Inzicht in wat meer of minder werken betekent voor het nettoloon en eventuele toeslagen kan medewerkers helpen betere financiële keuzes te maken.

• Overweeg onafhankelijke financiële ondersteuning. Denk aan toegang tot een financieel coach, budgetcoach of andere externe ondersteuning. Het voordeel daarvan is dat een medewerker zijn persoonlijke financiële situatie niet met de leidinggevende of HR hoeft te delen.

• Kijk zorgvuldig naar flexibel uitbetalen. In het onderzoek van Deel wordt tussentijdse toegang tot al verdiend salaris genoemd als mogelijke oplossing voor medewerkers die vooral problemen ervaren doordat inkomsten en uitgaven op verschillende momenten plaatsvinden. Dit kan voor sommige werknemers lucht geven, maar het verhelpt uiteraard geen structureel tekort aan inkomen of problematische schulden. Combineer dergelijke instrumenten daarom altijd met preventie, informatie en toegang tot onafhankelijke hulp.

Actueel: ‘Laat geen geld liggen’

Een praktische aanleiding om hier als werkgever nu aandacht aan te besteden is de nieuwe campagne ‘Laat geen geld liggen’ van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Geldfit.

De campagne richt zich op werkenden met een laag inkomen die mogelijk geen gebruikmaken van inkomensondersteunende regelingen of financiële hulp terwijl zij daar wel recht op hebben. Volgens SZW gaat het om bijna 600.000 mensen met inkomen uit werk onder of net boven de armoedegrens.

Werkgevers kunnen hiervoor een gratis actiepakket gebruiken met posters, flyers, stickers en digitale communicatiemiddelen. De materialen zijn beschikbaar in het Nederlands, Engels, Arabisch en Turks.

Daarbij kunnen medewerkers onder andere worden gewezen op:

Potjes-check van Geldfit
Hiermee kunnen medewerkers bekijken voor welke landelijke en lokale regelingen zij mogelijk in aanmerking komen en waar zij hulp kunnen krijgen bij het aanvragen ervan.

WerkUrenBerekenaar
Hiermee kunnen werknemers inzicht krijgen in wat meer uren werken financieel betekent, rekening houdend met veranderingen in inkomen en regelingen.

Geldfit
Biedt laagdrempelige en anonieme ondersteuning bij geldvragen en verwijst waar nodig naar passende hulp.

Wijzer in geldzaken – Financieel fitte werknemers
Biedt werkgevers informatie, checklists en hulpmiddelen om financiële fitheid bespreekbaar te maken en medewerkers op een passende manier door te verwijzen.

Onderdeel van duurzame inzetbaarheid

Financiële fitheid kan onderdeel zijn van bestaand beleid rond duurzame inzetbaarheid, vitaliteit en goed werkgeverschap.

Veel organisaties beschikken niet over een grote HR-afdeling of eigen expertise op het gebied van financiële problematiek. Door betrouwbare hulpmiddelen beschikbaar te stellen, leidinggevenden te leren hoe zij signalen kunnen herkennen en medewerkers laagdrempelig naar onafhankelijke hulp te verwijzen, kan een organisatie al veel betekenen.

De belangrijkste boodschap is: de werkgever hoeft het financiële probleem van een medewerker niet op te lossen, maar kan er wel voor zorgen dat iemand de weg naar hulp eerder weet te vinden.

Kijk voor meer informatie:

HR Praktijk – Ruim de helft van jonge werknemers piekert regelmatig over geld
Rijksoverheid – Campagne ‘Laat geen geld liggen’ steunt werkenden met een laag inkomen
Geldfit – Hulp bij geldzorgen en praktische checks
Wijzer in geldzaken – Financieel fitte werknemers
Wijzer in geldzaken – Nationale Monitor Geldzorgen
Rijksoverheid – Campagne over hulp bij geldzorgen onder jongeren
Divosa – Vroegsignalering van geldzorgen begint op vertrouwde plekken
Nibud – Nibud-coach voor werkgevers