VNG.nl
Handreiking ‘Van schatbare waarde’ uitgebreid met addendum
1 april 2026
Ondanks de breed gedragen opvatting over de waarde van cultuur krijgen werkenden binnen de sector niet altijd de financiële waardering die zij verdienen.
De handreiking 'Van schatbare waarde' ondersteunt gemeenten bij het ontwikkelen van een fair pay-beleid. Deze handreiking is nu uitgebreid met een addendum. In het addendum gaat de VNG in op nieuwe bestuurlijke ontwikkelingen.
Naar een fair pay-beleid
Werkenden binnen de creatieve en culturele sector hebben te maken met te lage beloningen en onvoldoende toegang tot essentiële voorzieningen. Dit betreft onder andere scholing, arbeidsongeschiktheid en pensioen, wat hun bestaanszekerheid en duurzame inzetbaarheid aantast. Om dit te doorbreken moeten we cultuur (her)waarderen en toewerken naar een fair pay‑beleid.
Nieuwe bestuurlijke ontwikkelingen
In het addendum gaat de VNG in op nieuwe bestuurlijke ontwikkelingen. Sinds 2025 is fair pay op rijksniveau een subsidievoorwaarde voor de culturele basisinfrastructuur (BIS). Daarnaast dragen 4 actuele bestuurlijke afspraken en convenanten bij aan de versterking van beleid, onder andere in de erfgoedsector.
Wettelijke ontwikkelingen voor organisaties en werkenden
Veel werkenden in de culturele en creatieve sector zijn zzp’er: 57% van de kunstenaars en 32% binnen andere creatieve beroepen. Met de Wet Deregulering Arbeidsrelaties (DBA) verscherpt het Rijk het toezicht op de controle van zelfstandigheid. In het addendum zet de VNG uiteen waar gemeenten dieper op moeten ingaan bij het beoordelen van de arbeidssituatie van werkenden. Daarnaast bespreken ze alternatieven voor werknemerschap of zzp‑schap, zoals detacheren, uitzenden, payrolling/verlonen en constructies met BV’s en vennootschappen.
Nieuwe voorbeelden van gemeenten
Met de handreiking laten ze zien hoe overheden concreet fair pay kunnen introduceren en realiseren. Het addendum toont actuele inzichten en nieuwe voorbeelden uit diverse gemeenten en een provincie.
Met de gemeenteraadsverkiezingen en de vorming van nieuwe colleges ontstaat in 2026 een belangrijk moment om (nieuw) beleid te formuleren en ontwikkelen.
Samenwerking met platform ACCT
De handreiking en het addendum kwamen tot stand in samenwerking met Platform ACCT, de instelling die werkt aan het versterken van de arbeidsmarkt in de culturele en creatieve sector. Platform ACCT werkt samen met Kunsten’92 aan de implementatie van de Fair Practice Code. In het programma fairPACCT worden voor diverse deelsectoren en beroepsgroepen tools en richtlijnen ontwikkeld die ingezet kunnen worden om fair pay dichterbij te brengen.