Personeelsnet
HR-verdieping: Wat AI doet met functies, werkdruk en productiviteit
11 juni 2026
AI neemt werknemers steeds meer routinetaken uit handen. Dat levert tijdwinst op, maar verandert ook de inhoud van functies.
Medewerkers krijgen vaker complexere werkzaamheden, moeten nieuwe vaardigheden ontwikkelen en worden afhankelijker van technologie. Daardoor kan de invoering van AI de werkomstandigheden van medewerkers ook bedreigen, vanwege een hogere mentale belasting, verlies van kennis en minder sociaal contact op de werkvloer. De manier waarop organisaties AI invoeren blijkt daarom minstens zo belangrijk als de technologie zelf. De belangrijkste les: wil je AI succesvol invoeren? Begin dan niet bij technologie, maar bij een concreet probleem in het werkproces.
In vier interessante praktijkonderzoeken bij onder meer de Douane, a.s.r., HelloPrint en IT-dienstverlener LINKIT, onderzocht TNO wat AI daadwerkelijk doet met productiviteit en de kwaliteit van werk (PDF).
Gevolgen voor medewerkers en de rol die HR hierbij heeft
De resultaten laten zien dat AI veel saaie, repetitieve taken kan overnemen en processen kan versnellen. Dat lijkt prettig voor veel medewerkers en dat is het eerst ook wel. Maar uiteindelijk zorgt de nieuwe technologie niet automatisch ook voor beter werk. Want in sommige gevallen neemt de complexiteit van functies toe, duurt inwerken en opleiden langer en liggen gevaren op de loer voor de werkdruk en kennisontwikkeling. En soms verdwijnen ook wel banen, omdat AI-agents de taken van mensen hebben overgenomen.
Het is belangrijk dat HR een rol pakt bij de invoering van AI. Want dat helpt bij de soepele invoering, zonder dat daarbij de medewerkers in het gedrang komen. Dat kan bijvoorbeeld met de juiste scholing, functieontwerp en het begeleiden van veranderingen op de werkvloer. Maar vooral ook: luisteren naar de belemmeringen die mensen ervaren op hun werk en daarnaar handelen.
AI helpt je organisatie alleen als je het zorgvuldig invoert
AI kan organisaties productiever maken, maar de technologie lost personeelstekorten niet vanzelf op. Sterker nog: wie AI verkeerd invoert, loopt het risico op hogere werkdruk, verlies van kennis en weerstand onder medewerkers. De belangrijkste les: succesvolle AI-projecten beginnen niet bij technologie, maar bij een concreet probleem in het werkproces.
Over AI wordt veel gesproken, maar er is nog relatief weinig bekend over de gevolgen voor het dagelijkse werk van medewerkers. Daarom onderzocht TNO vier uiteenlopende organisaties: verzekeraar a.s.r., de Douane, e-commercebedrijf HelloPrint en IT-dienstverlener LINKIT. De onderzoekers keken niet alleen naar productiviteit, maar ook naar:
- de kwaliteit van het werk,
- taakinhoud,
- autonomie,
- mentale belasting,
- sociale contacten en
- ontwikkelmogelijkheden van medewerkers.
De uitkomsten laten zien dat AI grote voordelen kan opleveren, maar dat de effecten ervan sterk afhangen van de keuzes die werkgevers maken bij de invoering.
Het kan wel: AI vergroot de productiviteit soms spectaculair
De meest opvallende resultaten komen van HelloPrint. Dit bedrijf zet een AI-systeem in dat klantvragen via chat en e-mail automatisch afhandelt. Inmiddels wordt 83% van alle klantcontacten volledig door AI verwerkt. Daardoor daalde het aantal medewerkers op de klantenservice van ongeveer 100 naar 20.
Dat voorbeeld laat zien hoe AI relatief eenvoudige taken kan vervangen, maar ook in andere organisaties levert AI tijdswinst op. Bij LINKIT genereert AI automatisch aanbiedingsbrieven voor kandidaten en projectomschrijvingen voor zzp-opdrachten. Hierdoor besparen consultants per aanvraag ongeveer 15 tot 30 minuten. En een AI-assistent bij de Douane helpt medewerkers sneller informatie te vinden in complexe handboeken en regelgeving. Het systeem is daar nog wel in ontwikkeling.
Soms lukt het niet: verzekeraar a.s.r. heeft de invoering van een AI-systeem afgebroken, vanwege invoeringsproblemen en fouten die de AI-software maakte. TNO benadrukt ook dat tijdswinst niet automatisch leidt tot hogere productiviteit. Dat hangt af van wat organisaties vervolgens doen met de vrijgekomen mensen en hun tijd.