Impact in kaart: hoe podia en festivals van grote waarde zijn voor stad en regio

De uitkomsten van het onderzoek dat de VNPF uitvoerde laten zien dat een groot deel van de poppodia en -festivals ook buiten de eigen locatie programmeert en daarmee actief bijdraagt aan de culturele infrastructuur van stad en regio. Van de 44 respondenten geven 38 organisaties aan dat zij in 2025 ook buiten hun eigen locatie programmeerden. Samen gaat het om minstens 148 locaties buiten de eigen muren of terrein. Daarmee brengen deze organisaties livemuziek naar een breed netwerk van plekken in stad en regio. Het gaat onder meer om museum- en erfgoedlocaties, horeca, theaters, schouwburgen, pleinen, straten en andere publieke of tijdelijke plekken. In de meeste gevallen betreft het reguliere concertprogrammering. De uitkomsten laten bovendien zien dat deze programmering buiten het eigen gebouw of terrein vaak tegelijk bijdraagt aan talentontwikkeling, sociale cohesie, toegankelijkheid en de aantrekkelijkheid van stad en regio.

Waarden van poppodia en -festivals voor stad en regio zichtbaar gemaakt

In gesprekken over lokaal cultuurbeleid en financiering worden poppodia en -festivals nog vaak vooral gezien als gebouwen, zalen of evenementenlocaties. Dat beeld doet geen recht aan de praktijk. De vraag is niet alleen wat poppodia en -festivals binnen hun eigen muren en hekken organiseren, maar ook wat zij daarbuiten mogelijk maken en wat verloren zou gaan indien ze er niet (meer) zouden zijn. Poppodia en -festivals zijn culturele organisaties die de hele stad en regio bedienen met programma’s op het gebied van cultuur, educatie en natuurlijk livemuziek. Ze versterken de cohesie van de culturele, sociale en economische infrastructuur, zij het lokaal of landelijk. Juist met het oog op de nieuwe coalitieakkoorden en beleidsafspraken die na de gemeenteraadsverkiezingen tot stand komen, wil de VNPF de bredere waarden van poppodia en -festivals voor stad en regio zichtbaar maken en onderbouwen.

De spreiding en reikwijdte van livemuziek is groot

De VNPF-inventarisatie laat zien dat programmering buiten de eigen locatie geen uitzondering is, maar een structureel onderdeel van de bedrijfsvoering van de poppodia en -festivals. Van de 44 respondenten geeft 86,4% aan dat zij in 2025 ook buiten het eigen gebouw of (festival)terrein programmeerden. Dit betreft minstens 148 externe locaties, naast de ruim 120 reguliere locaties waar wordt geprogrammeerd. We hebben al deze locaties zichtbaar gemaakt op onderstaande landkaart.

Grote diversiteit aan type locaties met livemuziek

Die programmering buiten de eigen locatie vindt plaats op een breed palet aan plekken. Museum- en erfgoedlocaties vormen met 22,1 procent de grootste categorie. Daarna volgen horecagelegenheden met 15,7 procent, openbare ruimte zoals pleinen, straten, park- en groenvoorzieningen met 15,7 procent, theaters en schouwburgen met 11,4 procent en buurthuizen met 5 procent. De overige 30 procent betreft onder meer jongerencentra, tuinen, brouwerijen, openluchttheaters, skatehallen en andere tijdelijke of hybride locaties. Dat laat zien dat VNPF-leden niet alleen programmeren voor publiek in de eigen zalen, maar actief bijdragen aan een fijnmazig netwerk van livemuzieklocaties in gemeente en regio.

Muziek wordt de stad en regio in gebracht

De programmering op externe locaties is meestal een aanvulling op de reguliere muziekprogrammering op de eigen locaties. In 84,4 procent van de gevallen gaat het om concerten, in 6,9 procent om clubavonden en in 8,8 procent om overige muziekactiviteiten. De meeste programmering vindt plaats op binnenlocaties, maar ruim een kwart speelt zich af in buitenruimte, overkapte buitenruimte of een gemengde setting. Sommige externe locaties passen beter bij een bepaald aanbod, als het gaat om publiekscapaciteit, sfeer of type publiek. Muziek wordt daarmee letterlijk de stad en regio in gebracht.

Culturele en maatschappelijke waarde op meerdere fronten

Wat deze inventarisatie ook aantoont is dat de programmering zelden maar één doel dient. Een concert of clubavond op locatie is vaak tegelijk een activiteit voor talentontwikkeling, ontmoeting en zichtbaarheid van de stad of regio. Het gaat dus niet alleen om een uitbreiding van het cultureel aanbod, maar om activiteiten die op meerdere manieren van waarde zijn voor gemeente en samenleving. Doelstellingen gericht op talentontwikkeling en jongeren komt voor bij 74,3 procent van de programmering op externe locaties, een bijdrage aan leefbaarheid en sociale cohesie bij 66,9 procent, citymarketing en aantrekkelijkheid bij 50,0 procent en inclusie en toegankelijkheid bij 40,5 procent. De programmering buiten de eigen locatie is daarmee niet alleen meer cultureel aanbod, maar ook een meerwaarde voor de publieke infrastructuur. Het is een manier om talent zichtbaar te maken, nieuw publiek te bereiken, wijken te verbinden en de stad of regio cultureel te profileren.

Drempels verlagen en verbindingen leggen

De open antwoorden binnen de inventarisatie geven nog meer kleur aan de extra doelstellingen die podia en festivals bereiken met hun programmering op externe locaties. Het vaakst noemen respondenten bereik, laagdrempeligheid en het aanspreken van nieuwe doelgroepen als redenen om buiten de deur te programmeren. Daarna volgen zichtbaarheid en profilering van stad, regio of podium, artistieke meerwaarde van een passende locatie, samenwerking met andere partners, talentontwikkeling en community-vorming. Samen schetsen die antwoorden een helder beeld, namelijk dat poppodia en festivals muziek naar plekken brengt waar mensen al zijn, waar drempels worden verlaagd, waar nieuwe verbindingen worden gelegd en waar cultuur zichtbaar wordt gemaakt in het dagelijks leven van stad en regio.

Een duidelijke boodschap voor gemeenten en partners

De belangrijkste conclusie van de inventarisatie is dat poppodia en -festivals geen geïsoleerde voorzieningen zijn. Zij functioneren als knooppunten in het culturele leven van stad en regio. Hun betekenis ligt niet alleen in wat er op de eigen locatie gebeurt, maar ook in alles wat zij daarbuiten mogelijk maken zoals in wijken, op pleinen, in erfgoedlocaties, in horeca, in theaters en op andere plekken waar bewoners elkaar ontmoeten.

Poppodia en -festivals dragen niet alleen verantwoordelijkheid voor hun eigen organisatie, maar ook voor een bredere culturele infrastructuur in stad en regio. In veel gevallen nemen zij organisatorische en financiële risico’s om programmering buiten de eigen locatie mogelijk te maken. Wanneer een podium of festival onder druk komt te staan of wegvalt, heeft dat daarom gevolgen die verder reiken dan die ene organisatie: ook programmering op andere locaties, talentontwikkelingstrajecten, samenwerkingen en publieksnetwerken komen dan onder druk te staan.

Investeren in poppodia en -festivals heeft daarmee een duidelijke hefboomwerking: één organisatie maakt programmering op tientallen andere plekken mogelijk. Beleidskeuzes die individuele podia raken, hebben daardoor impact op het functioneren van het bredere culturele ecosysteem.

Voor gemeenten, partners en andere stakeholders biedt deze inventarisatie een relevant inzicht. Investeren in poppodia en -festivals is investeren in veel meer dan een gebouw of evenement. Het is investeren in een netwerk van speelplekken, in talentontwikkeling, in publieksbereik, in samenwerking en in de aantrekkelijkheid van stad en regio. Wie de waarde van poppodia en -festivals alleen afmeet aan wat er op de eigen locatie gebeurt, ziet daarom maar een deel van het geheel. De kracht van poppodia en -festivals zit juist ook in alles wat zij daarbuiten mogelijk maken.

Tot slot: wat verloren zou gaan als de poppodia en -festivals er niet (meer) zouden zijn

De VNPF-inventarisatie maakt zichtbaar wat in de praktijk gebeurt en wat verloren zou gaan indien de poppodia en -festivals er niet (meer) zouden zijn. Poppodia en -festivals bieden een zeer groot en veelzijdig deel van de infrastructuur van livemuziek in Nederland. Juist daarom zijn zij van grote waarde voor partners en voor gemeenten die willen bouwen aan een levendige, toegankelijke en toekomstbestendige culturele infrastructuur.

Mooie praktijkvoorbeelden

EKKO in Utrecht: doorgroei en ketenfunctie

Door middel van onze stadsprogrammering (m.a.w. programmering op externe locaties) kunnen we internationale, nationale én lokale artiesten die belangwekkende muziek maken al in een vroeg stadium presenteren en binden aan EKKO en de stad Utrecht. Soms zijn deze acts nog te klein voor een eigen concert op onze hoofdlocatie, maar kunnen we wel op een kleinere locatie al meebouwen aan hun carrière. Aanvullend kunnen we hierdoor andere concertbelevingen aanbieden dan op onze hoofdlocatie, die karakteristiek is maar qua zaal toch vooral een black box-omgeving biedt. Sommige artiesten worden door de context van de externe locaties naar een hoger niveau getild.
De stadsprogrammering van EKKO zorgt ervoor dat EKKO als het ware een keten met zichzelf kan vormen en aanstormende (lokale) muzikanten op een organische wijze kan laten doorgroeien. De Utrechts-Rotterdamse postpunkband Texoprint speelde eerst in voorprogramma’s in EKKO, groeide daarna door naar een eigen headlineshow op externe locatie ACU, en kon vanuit daar weer de vervolgstap zetten naar een eigen show in EKKO zelf. Zonder haar stadsprogrammering zou EKKO belangrijke tussenstappen in zo’n traject niet aan kunnen bieden.

Dit voorbeeld laat perfect zien dat een poppodium meer is dan een gebouw. Het podium bouwt hier aan een stedelijke infrastructuur van doorgroei, talentontwikkeling en publieksopbouw.

Effenaar in Eindhoven: ecosysteem en community

Eindhoven heeft een compleet ecosysteem voor popmuziek. Nieuwe bewoners (o.a. studenten / ASML internationals) vinden op deze manier makkelijker hun tribe in de stad.
De Effenaar Club Card is misschien het meest duidelijke voorbeeld. Voor € 99 euro kunnen zijn een jaar lang alle shows in de Effenaar kleine zaal en op locatie bezoeken. Er is een hechte community van 650 muziekfanaten ontstaan, met eigen t-shirts en een Discord groep waarin veel over muziek wordt gedeeld. Er zijn borrels en bijeenkomsten. Sommige wat eenzame mensen hebben hierdoor nu een sociaal netwerk.

In dit voorbeeld wordt heel tastbaar gemaakt dat programmering op locatie niet alleen om aanbod gaat, maar ook om binding met de stad, communityvorming en sociale netwerken.

Left of the Dial in Rotterdam: talent, publieksverbreding en herwaardering van een plek

Tijdens Left of the Dial is veel tijd en energie gestoken in het opnieuw activeren van Waterfront als festivallocatie. Zo kreeg een iconische, maar grotendeels vergeten plek tijdelijk nieuw leven en kon opkomend internationaal livetalent worden gepresenteerd aan een avontuurlijk en divers publiek uit de regio. Tegelijk liet dit zien hoeveel potentie deze locatie nog altijd heeft voor reguliere concertprogrammering en ander cultureel gebruik gedurende het jaar.

Deze casus laat zien dat programmering buiten het eigen gebouw ook een stad of plek opnieuw betekenis kan geven.

Victorie in Alkmaar en regio: Victorie on Tour

Met Victorie on Tour organiseerde Podium Victorie een regionale tour langs tien bijzondere locaties in en rond Alkmaar, verspreid over meerdere gemeenten. Daarbij stonden telkens twee talenten uit de regio centraal: een hoofdact die op het punt staat door te breken en een supportact. Victorie ondersteunde deze artiesten niet alleen met speelplekken, maar ook met coaching en gerichte begeleiding.
De tour trok in totaal ongeveer 700 bezoekers en zorgde voor een duidelijke groeispurt bij de artiesten, zowel in zichtbaarheid als in publieksopbouw. Ook de deelnemende locaties waardeerden de samenwerking, omdat die zorgde voor verfrissende programmering, extra promotie en nieuwe verbindingen met publiek.

Hiermee laat Victorie on Tour goed zien hoe een poppodium ook buiten de eigen muren een regionale aanjager kan zijn van talentontwikkeling, samenwerking en publieksbereik.

Bibelot in Dordrecht: ligconcerten in de Wilhelminakerk

De ligconcerten in de koepelkerk Wilhelminakerk lieten zien hoe programmering buiten het eigen gebouw kan leiden tot een andere en rijkere publieksbeleving. In deze reeks kwamen erfgoed, akoestiek, neoklassieke en ambient muziek en beeldende kunst samen in een setting die binnen het eigen pand niet te realiseren was. Bezoekers kregen daarmee de kans om even uit de dagelijkse drukte te stappen en livemuziek en audiovisuele kunst in een bijzondere omgeving te ervaren.

Hiermee laat Bibelot zien dat programmering op locatie niet alleen nieuwe speelplekken oplevert, maar ook artistieke verdieping en een sterkere beleving.

Iduna in Drachten: The Wall Live op het Raadhuisplein

Met The Wall Live Yn Drachten werd het Raadhuisplein in Drachten ingezet als vrij toegankelijk podium voor een groot live-evenement dat nadrukkelijk was gericht op verbinding. Het concert bracht inwoners van Smallingerland samen met bezoekers van buiten de gemeente en liet zien hoe livemuziek in de openbare ruimte niet alleen zichtbaar, maar ook echt gedeeld kan worden beleefd. Door de gratis toegankelijkheid en de centrale locatie werd een breed publiek bereikt, van vaste muziekliefhebbers tot toevallige passanten en bezoekers uit de regio.De inhoud en uitstraling van het programma versterkten dat effect. De uitvoering van The Wall kreeg niet alleen artistieke betekenis, maar ook een maatschappelijke lading als oproep om verbinding te zoeken en muren tussen mensen te doorbreken. Het evenement zorgde voor een plein vol betrokken bezoekers, trok aandacht van regionale media en had uitstraling tot ver buiten de provincie.

Daarmee laat Iduna goed zien hoe programmering buiten het eigen gebouw of terrein kan bijdragen aan publieke zichtbaarheid, toegankelijkheid, regionale uitstraling en ontmoeting in de stad.