Kunsten '92
Kunsten ’92: Meer gemeenten investeren structureel in cultuur
31 augustus 2026
Na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026 hebben inmiddels 327 gemeenten een nieuw college gevormd.
Kunsten ’92 analyseerde de coalitieakkoorden van 27 (middel)grote gemeenten en keek daarbij specifiek naar de aandacht voor cultuur en erfgoed. Uit de analyse blijkt dat ruim de helft van deze gemeenten structurele extra investeringen in cultuur en/of erfgoed aankondigt. Amsterdam springt eruit met een structurele uitbreiding van het Kunstenplan met €29,6 miljoen per jaar vanaf 2029. Ook onder meer Den Haag, Rotterdam, Almere, Amersfoort, Breda, ’s-Hertogenbosch, Groningen, Maastricht, Nijmegen en Zwolle maken structureel extra middelen vrij of laten het cultuurbudget groeien.
Zaanstad vormt een uitzondering: daar wordt structureel €2,125 miljoen per jaar op cultuur bezuinigd. Kunsten ’92 wijst er daarnaast op dat het niet indexeren van bestaande cultuurbudgetten in de praktijk eveneens tot een daling van de beschikbare middelen kan leiden.
Cultuur gekoppeld aan brede maatschappelijke doelen
Cultuur en erfgoed worden in de coalitieakkoorden vaak verbonden aan andere gemeentelijke opgaven. Veelgenoemde thema’s zijn verbinding, leefbaarheid, educatie en talentontwikkeling, zorg en welzijn, tradities, toegankelijkheid en kansengelijkheid.
Ook nachtcultuur krijgt in meerdere grote gemeenten expliciet aandacht. Rotterdam presenteert hiervoor de meest concrete structurele investering. Daarnaast zetten Amsterdam, Utrecht, Groningen, Haarlem, Eindhoven, Nijmegen en Tilburg in hun akkoord in op verdere ontwikkeling van de nachtcultuur.
D66 en PRO vaak verantwoordelijk voor cultuur
Opvallend is ook de politieke verdeling van de cultuurportefeuilles. PRO maakt deel uit van 24 van de 27 onderzochte colleges en bestuurt in veel gemeenten samen met D66. Van de 35 wethouders die in deze gemeenten verantwoordelijk zijn voor cultuur en/of erfgoed, zijn er 23 afkomstig van D66 of PRO. Daarmee is ongeveer twee derde van deze portefeuilles in handen van deze twee partijen.
Meer algemeen constateert Kunsten ’92 dat lokale partijen een steeds grotere rol spelen in gemeentelijke coalities. Daarnaast levert de PVV in deze bestuursperiode voor het eerst wethouders in Nederlandse gemeenten. De coalitievorming duurde gemiddeld ruim drie maanden en daarmee langer dan in eerdere jaren.
De analyse omvat 27 gemeenten, samen goed voor circa 6,4 miljoen inwoners, ongeveer een derde van de Nederlandse bevolking. De VNG heeft een interactieve kaart gepubliceerd waarop per gemeente het nieuwe college en het coalitieakkoord zijn te bekijken. Voor Noord-Brabant maakte Kunstloc Brabant daarnaast een interactieve kaart van het cultuurbeleid van de nieuwe gemeentelijke coalities.