SER publiceert praktische leerwijzer voor zzp’ers

Ga hier direct naar de publicatie van de SER

Voor zelfstandigen is blijven leren geen vanzelfsprekend georganiseerd onderdeel van het werk. Er is meestal geen werkgever die scholing regelt, ontwikkelgesprekken voert of tijd vrijmaakt voor bijscholing. Tegelijkertijd verandert de omgeving waarin zzp’ers werken snel. Digitalisering, kunstmatige intelligentie, de energietransitie, nieuwe regelgeving en veranderende marktomstandigheden vragen dat zelfstandigen hun kennis, vaardigheden en ondernemerschap blijven ontwikkelen.

Verschillende manieren van leren

De SER benadrukt dat zzp’ers geen homogene groep vormen. Zelfstandigen verschillen sterk in de manier waarop zij zich ontwikkelen en in de ruimte die zij daarvoor hebben. De ZZP LLO-wijzer onderscheidt daarom drie herkenbare profielen.

De eerste groep bestaat uit scholingsgerichte zzp’ers. Zij leren vooral via cursussen, opleidingen en trainingen. Dat komt relatief vaak voor in sectoren waarin bij- of nascholing noodzakelijk of verplicht is, zoals de zorg, het onderwijs, de financiële sector en juridische beroepen.

Daarnaast zijn er praktijklerende zzp’ers. Zij ontwikkelen zich vooral tijdens het werk: door nieuwe opdrachten, andere klanten, samenwerking met opdrachtgevers en onverwachte situaties in de praktijk.

Een derde groep bestaat uit zzp’ers met beperkte ontwikkelruimte. Voor hen is leren en ontwikkelen minder vanzelfsprekend, bijvoorbeeld door gebrek aan tijd, financiële onzekerheid of andere praktische belemmeringen.

De profielen zijn niet bedoeld als vaste categorieën, maar als hulpmiddel om beter te begrijpen welke kansen, drempels en vervolgstappen bij een zelfstandige kunnen passen.

Ook ondernemerschap vraagt ontwikkeling

De leerwijzer maakt duidelijk dat vakinhoudelijke kennis alleen niet voldoende is om als zelfstandige duurzaam te kunnen werken. Veel zzp’ers beginnen vanuit hun vak, bijvoorbeeld als zorgprofessional, installateur, fotograaf, tekstschrijver of kapper. Maar zelfstandig ondernemerschap vraagt ook andere vaardigheden.

Daarbij gaat het onder meer om acquisitie, prijsbepaling, administratie, marketing, netwerken en kennis van wet- en regelgeving. Volgens de SER krijgen juist deze ondernemersvaardigheden in de praktijk vaak minder aandacht, terwijl ze belangrijk zijn om sterker te staan richting opdrachtgevers en bewuste keuzes te maken over de eigen onderneming.

Kleine stappen kunnen al helpen

Leren en ontwikkelen hoeft volgens de SER niet altijd te bestaan uit een lange opleiding of kostbaar traject. De wijzer laat zien dat ook kleinere acties kunnen bijdragen aan professionele groei. Denk aan het bijhouden van wat je leert tijdens opdrachten, feedback vragen aan opdrachtgevers, deelnemen aan een korte workshop of webinar, een ondernemersscan invullen, een netwerkbijeenkomst bezoeken of wekelijks tijd reserveren voor de eigen ontwikkeling.

Voor zelfstandigen die verder willen kijken, verwijst de wijzer ook naar bestaande hulpmiddelen. Zo kan Leeroverzicht.nl helpen bij het vinden van passend scholingsaanbod en mogelijke financiering. Ook wijst de SER op de derde leerweg in het mbo: een flexibele route waarin praktijkervaring kan worden erkend, onder meer via EVC, Erkenning van Eerder Verworven Competenties.

Bruikbaar voor zzp’ers én ondersteunende organisaties

De ZZP LLO-wijzer is in de eerste plaats ontwikkeld voor zelfstandigen zelf. Tegelijkertijd is de publicatie ook bruikbaar voor organisaties die zzp’ers ondersteunen, zoals branche- en beroepsverenigingen, ondernemersadviseurs, de Kamer van Koophandel en regionale netwerken.

De gids is tot stand gekomen op basis van literatuuronderzoek en gesprekken met zzp’ers, deskundigen en belangenbehartigers, in samenwerking met de SER-werkgroep ZZP.