ESB.nu
Sociale netwerken kunnen genderkloven op de arbeidsmarkt dichten
9 april 2026
Vrouwen werken na de geboorte van het eerste kind vaak minder uren betaald dan mannen.
Welke rol spelen sociale netwerken, zoals collega’s, buren en familie, in de keuze voor het aantal betaalde werkuren van moeders en vaders?
In het kort
- Het inkomensverschil na ouderschap tussen moeders en vaders volgt vooral uit de daling in het aantal werkuren van moeders.
- Collega’s beïnvloeden werkuren van ouders het meest, en het effect van collega’s is groter tussen moeders dan tussen vaders.
- Werkgevers kunnen ongelijkheid verminderen door keuzes van ouders over hun werkuren bespreekbaar te maken op het werk.
Genderongelijkheid op de arbeidsmarkt blijft een groot maatschappelijk probleem. De verschillen tussen vrouwen en mannen in uurloon en arbeidsdeelname blijven bestaan. In 2024 lag het uurloon voor vrouwen 10,5 procent lager dan voor mannen en in 2023 werkten vrouwen gemiddeld 30,1 uur per week, terwijl mannen 39,4 uur per week werkten (CBS, 2024; 2025).
Een belangrijk kantelpunt van de loongroei van vrouwen en mannen is ouderschap, het moment waarop de zogenoemde child penalty ontstaat. Deze ‘kindboete’ is het relatief nadeel dat mensen op de arbeidsmarkt oplopen vanwege het krijgen van kinderen (Kleven et al., 2019). Moeders kiezen er vaker voor om minder betaalde uren te werken na het krijgen van het eerste kind (figuur 1c), wat de genderongelijkheid op de arbeidsmarkt vergroot.
De keuze voor werk op de arbeidsmarkt en daarbuiten, zoals in het huishouden en zorg voor kinderen, maken ouders niet in een vacuüm. Ze worden in hun keuze beïnvloed door wat andere mensen (peers) doen en van hen verwachten. Een peer is een individu of een netwerk van individuen met vergelijkbare kenmerken of omstandigheden, waarmee iemand zich kan vergelijken of waarvan gedrag invloed kan hebben op eigen keuzes, denk aan collega’s, buren en familie. Peereffecten komen tot stand doordat individuen zich bewust of onbewust vergelijken met hun peers.
Recent onderzoek laat zien dat er peereffecten zijn in de keuzes voor opnemen van ouderschapsverlof, zie bijvoorbeeld Carlsson en Reshid (2022) en Casarico et al. (2025). Centraal bij peereffecten staan conformiteit- en imitatieprikkels. Vanwege de conformiteitsprikkel krijgen individuen er last van als ze afwijken van de norm. Een vader die na de geboorte van het kind deeltijd gaat werken in plaats van voltijd wijkt bijvoorbeeld af van de norm, want in Nederland werkt 82 procent van de mannen en 35 procent van de vrouwen voltijd in 2023 (CBS, 2024). Door af te wijken van de norm kan hij een negatief nut ervaren. Denk aan sociale uitsluiting, afkeuring, verlies van carrièrekansen en psychologische stress. Imitatie draait om het kopiëren van keuzes die gemaakt zijn door peers, waardoor individuen ook geneigd zijn dezelfde keuzes te maken omdat het lijkt alsof deze keuze het juiste is om te doen.