Zorgen over verhoging minimumjeugdloon: beperkte effectiviteit, brede gevolgen

Tegelijkertijd blijkt uit onderzoek van het ministerie van SZW dat de voorgestelde verhoging slechts een kleine groep jongeren daadwerkelijk helpt bij hun bestaanszekerheid. Het gaat om jongeren die rond het minimumjeugdloon verdienen, (bijna) voltijds werken, geen opleiding volgen en niet meer thuis wonen. Naar schatting betreft dit slechts 3 tot 6 procent van de werkende jongeren.

Druk op loonstructuren en cao’s

De voorgestelde verhoging kan daarentegen brede gevolgen hebben voor werkgevers, met name in sectoren waar relatief veel jongeren werken, zoals horeca, detailhandel en de culturele en creatieve sector. In veel cao’s liggen de lonen voor jongeren inmiddels al boven het wettelijk minimumjeugdloon, bijvoorbeeld bij functies waarin bijna of volledig voltijds wordt gewerkt.

Voor sectoren met een eigen cao, zoals de cao Nederlandse Poppodia en -Festivals, speelt bovendien dat opeenvolgende verhogingen van het WML en het minimumjeugdloon het loongebouw onder druk zetten. Door stijgende ondergrenzen schuiven loonschalen steeds dichter naar elkaar toe, waardoor het onderscheid tussen functies, ervaring en verantwoordelijkheden vervaagt. Dat maakt het lastiger om evenwichtige en uitlegbare loonstructuren te handhaven.

Risico’s voor werk- en leerplekken

De werkgeversorganisaties wijzen daarnaast op mogelijke onbedoelde neveneffecten. Hogere loonkosten kunnen ertoe leiden dat werkgevers terughoudender worden in het aannemen van jongeren, juist voor bijbanen of leerwerkplekken. Dit raakt vooral jongeren die werk combineren met onderwijs, of die via een leerwerktraject (zoals de BBL) praktijkervaring opdoen.

In dat kader uiten de organisaties ook zorgen over het voornemen om de specifieke BBL-staffel af te schaffen. In combinatie met de verhoging van het minimumjeugdloon leidt dit tot een dubbele kostenstijging voor BBL-plekken. Omdat BBL-leerlingen intensieve begeleiding nodig hebben en vaak meerjarige afspraken kennen, kan dit het aanbod aan opleidingsplaatsen onder druk zetten. Juist die plekken zijn van groot belang voor instroom en vakontwikkeling op de langere termijn.

Oproep tot heroverweging

VNO-NCW, MKB-Nederland en AWVN pleiten voor een heroverweging van de maatregel. Zij roepen op om de doelen van de AMvB opnieuw te toetsen aan bestaand onderzoek en de verwachte negatieve effecten, en om te kijken naar meer gerichte alternatieven voor de kleine groep jongeren die financieel kwetsbaar is. Denk daarbij aan specifieke inkomensondersteuning of maatregelen gericht op woon- en leefkosten, in plaats van generieke looningrepen.

Volgens de organisaties blijft het belangrijk om vast te houden aan consistent langetermijnbeleid, waarbij loonvorming primair een zaak is van sociale partners en niet van incidentele overheidsinterventies.