Pearle*
EU-instellingen ondertekenen eerste gezamenlijke verklaring over cultuur
25 juni 2026
Cultuur krijgt een stevigere plek in het Europese beleid.
Op 18 juni 2026 hebben de voorzitters van het Europees Parlement en de Europese Commissie, samen met de president van de Republiek Cyprus namens het voorzitterschap van de Raad, de gezamenlijke verklaring Europe for Culture - Culture for Europe ondertekend. Het is voor het eerst dat de drie EU-instellingen een gezamenlijke politieke verklaring hebben aangenomen die specifiek aan cultuur is gewijd.
Lees meer:
Gezamenlijke visie op cultuur in Europa
De verklaring bouwt voort op het Culture Compass for Europe en formuleert een gezamenlijke langetermijnvisie op cultuur in Europa. Cultuur wordt daarin niet alleen erkend als essentieel onderdeel van de Europese identiteit, democratie en culturele diversiteit, maar ook als strategische factor voor concurrentiekracht, cohesie, innovatie, weerbaarheid en duurzame ontwikkeling.
De tekst onderstreept daarnaast dat de culturele en creatieve sectoren te maken hebben met specifieke uitdagingen. Die vragen om gerichte ondersteuning en daadkrachtig beleid.
Twaalf principes voor cultuurbeleid
De afspraken in de verklaring zijn opgebouwd rond twaalf principes voor cultuurbeleid in Europa. Die gaan onder meer over artistieke vrijheid en de vrijheid om te creëren, culturele en taalkundige diversiteit, toegang tot cultuur, eerlijke arbeidsomstandigheden voor kunstenaars en culturele professionals, jongerenparticipatie en kunsteducatie.
Ook onderwerpen als cultuur en welzijn, kunstmatige intelligentie, cultureel erfgoed, regionale ontwikkeling, ecologische duurzaamheid en de plek van cultuur in het interne en externe beleid van de EU komen aan bod.
Relevantie voor de culturele sector
Verschillende onderdelen zijn in het bijzonder relevant voor culturele organisaties en professionals. In de verklaring spreken de instellingen uit dat kunstenaars en culturele professionals beschermd moeten worden tegen censuur, intimidatie en ongepaste inmenging. Ook wordt het belang benadrukt van de onafhankelijkheid van culturele organisaties.
Daarnaast bevat de verklaring afspraken over eerlijke beloning, adequate sociale bescherming, toegang tot scholing en ontwikkeling van vaardigheden, en mobiliteit. Daarbij wordt de rol en autonomie van sociale partners gerespecteerd.
Aandacht voor arbeidsomstandigheden
De verklaring verwijst ook naar gezondheid en veiligheid op het werk, inclusief mentale gezondheid. Daarmee sluit de tekst aan bij bredere discussies over duurzame inzetbaarheid, sociale bescherming en goede arbeidsomstandigheden in de culturele en creatieve sectoren.
Daarnaast wordt het belang genoemd van ondersteuning via financiering, innovatie, capaciteitsopbouw en regelmatige dialoog met belanghebbenden.
Politiek referentiepunt voor de komende jaren
De verklaring is geen wetgevend instrument. Toch vormt zij een belangrijk politiek referentiepunt voor de komende jaren. De tekst kan worden gebruikt in toekomstige belangenbehartiging rond de rol van cultuur in het EU-beleid.
Dat is onder meer relevant voor de uitvoering van het Culture Compass, de voorbereiding van het volgende EU-werkplan voor cultuur vanaf 2027, toekomstige discussies over Europese financiering en de inzet om cultuur beter mee te nemen in relevante Europese strategieën, beleidslijnen en programma’s.