Div
Loontransparantie maakt ontbreken OR mogelijk risicovoller
17 juni 2026
Vanaf 1 januari 2027 krijgen werkgevers te maken met nieuwe wettelijke verplichtingen rond loontransparantie.
Deze regels vloeien voort uit een Europese richtlijn en moeten zorgen voor meer openheid over beloningsbeleid en beloningsverschillen binnen organisaties. Bij de uitvoering van deze verplichtingen krijgt de ondernemingsraad (OR), of in sommige gevallen de personeelsvertegenwoordiging (PVT), een belangrijke rol. Dat roept de vraag op wat dit betekent voor organisaties die wel OR-plichtig zijn, maar geen OR hebben ingesteld.
OR verplicht vanaf 50 werknemers
Volgens de Wet op de ondernemingsraden moeten organisaties of vestigingen waar in de regel 50 of meer werknemers werken een ondernemingsraad instellen. In de praktijk heeft niet iedere organisatie die onder deze verplichting valt ook daadwerkelijk een OR.
De komst van de regels rond loontransparantie maakt dit extra relevant. Organisaties die wettelijk verplicht zijn om een OR te hebben, maar dat niet hebben geregeld, kunnen mogelijk niet voldoen aan alle verplichtingen die voortvloeien uit de nieuwe regels. Er wordt voor deze organisaties geen alternatieve route ingericht.
Nieuwe regels kunnen gevolgen hebben bij ontbreken OR
De nieuwe wetgeving moet voorzien in sancties die voldoende afschrikwekkend zijn bij niet-naleving. Dat kan betekenen dat het ontbreken van een OR voor OR-plichtige organisaties in de toekomst grotere financiële risico’s met zich meebrengt dan nu het geval is.
Voor organisaties in de culturele en creatieve sector is het daarom verstandig om tijdig na te gaan of zij OR-plichtig zijn en of hun medezeggenschap goed is ingericht.
Rol van de OR bij loontransparantie
De OR krijgt bij loontransparantie verschillende rechten en taken. Zo kan de OR betrokken worden bij informatie over beloningsbeleid en beloningsverschillen. Ook kunnen werknemers de OR inschakelen bij vragen of zorgen over beloningstransparantie.
Omdat de materie specialistisch kan zijn, mag de OR interne of externe deskundigen inschakelen. Dat kan bijvoorbeeld nodig zijn om beloningsinformatie te beoordelen of om de werkgever en werknemers goed te kunnen ondersteunen. Een PVT kan ook deskundigen inschakelen, maar heeft daarvoor toestemming van de werkgever nodig.
Scholing en deskundigheid
OR-leden hebben recht op minimaal vijf scholingsdagen per jaar. De werkgever moet hen in staat stellen deze scholing onder werktijd en met behoud van loon te volgen. Voor leden van een PVT geldt ook een scholingsrecht, maar de Wet op de ondernemingsraden noemt daarvoor geen minimumaantal dagen. Dit gebeurt in overleg met de werkgever.
Tijdig voorbereiden
De nieuwe regels rond loontransparantie maken het belangrijk om medezeggenschap op orde te hebben. Organisaties met 50 of meer werknemers doen er goed aan om te controleren of zij voldoen aan de OR-verplichting en om tijdig voorbereidingen te treffen op de nieuwe verplichtingen per 2027.
Overigens
De VNPF organiseert in 2026 (waarschijnlijk september) een webinar voor werkgevers over loontransparantie.