Sociale Veiligheid

VNPF-leden willen een veilige omgeving bieden voor iedereen (artiesten, personeel, publiek). Hieronder vind je een aantal initiatieven, campagnes, tools en diensten die daar een bijdrage aan kunnen leveren.

Beleid en preventie

Handreiking Sociale Veiligheid

Augustus 2026 – De VNPF heeft de Handreiking Sociale Veiligheid voor poppodia en (pop)festivals geactualiseerd. De nieuwe handreiking vervangt het eerdere beleidskader Omgangsvormen in de poppodia en -festivalwereld uit 2022.

De basis uit 2022 is nog steeds bruikbaar, maar sindsdien is er het nodige veranderd in kennis, praktijk, regelgeving en de manier waarop naar sociale veiligheid wordt gekeken. Daarom is de handreiking verbreed en geactualiseerd.

Sociale veiligheid wordt in de nieuwe versie nadrukkelijk niet alleen benaderd als een kwestie van ongewenste omgangsvormen. Ook leiderschap, personeelsbeleid, machtsverhoudingen, werkdruk, samenwerking en de inrichting en cultuur van een organisatie spelen een belangrijke rol.

Daarnaast is er meer aandacht voor risico’s die specifiek spelen binnen poppodia en festivals, zoals flexibel en tijdelijk werk, afhankelijkheidsrelaties, informele werkculturen, personeelsschaarste, werkdruk en vermoeidheid en de omgang met artiesten, bezoekers en andere externen.

Wat moet minimaal geregeld zijn?

In de handreiking is een minimumbasis opgenomen voor sociale veiligheid. Daarbij gaat het onder meer om:

• duidelijke gedragsregels;
• een risicoanalyse;
• heldere verantwoordelijkheden;
• toegang tot een onafhankelijke vertrouwenspersoon;
• een duidelijke meld- en klachtenroute;
• periodieke evaluatie van beleid en praktijk.

Ook wordt uitgebreider ingegaan op het verschil tussen een vertrouwelijk gesprek, een signaal, een melding, een formele klacht en een onderzoek. Daarbij wordt duidelijk beschreven welke verantwoordelijkheid bij welke rol hoort en welke rollen juist niet met elkaar vermengd moeten worden.

Sociale veiligheid als onderdeel van goed werkgeverschap

Een belangrijk uitgangspunt van de handreiking is dat sociale veiligheid geen losstaand dossier is. Het hoort bij reguliere arbeidsomstandigheden, personeelsbeleid, governance en organisatieontwikkeling.

Daarom is er ook meer aandacht voor de rollen van directie en bestuur, leidinggevenden, HR, vertrouwenspersonen, medezeggenschap, intern toezicht en externe voorzieningen.

De handreiking richt zich bovendien niet alleen op het opstellen van beleid, maar vooral op de vraag of dat beleid in de praktijk werkt. Monitoren, leren en verbeteren zijn daarom belangrijke onderdelen. Daarbij gaat het niet uitsluitend om aantallen meldingen, maar bijvoorbeeld ook om patronen, ervaringen van medewerkers, organisatiecultuur en de werking van getroffen maatregelen.

Praktische hulpmiddelen

De handreiking bevat naast achtergrondinformatie en een stappenplan ook praktische hulpmiddelen, waaronder een zelfscan en een overzicht van organisaties en voorzieningen waar werkgevers en medewerkers terechtkunnen.

Niet iedere organisatie hoeft sociale veiligheid op exact dezelfde manier te organiseren. Een klein festival heeft immers een andere organisatiestructuur en capaciteit dan een groot podium met een eigen HR-afdeling. Het uitgangspunt daarbij is:

De schaal van de organisatie mag bepalen hóé je sociale veiligheid organiseert, niet óf je dat doet

De handreiking is nadrukkelijk bedoeld als praktisch naslagwerk. Hoofdstukken kunnen daarom ook los van elkaar worden gebruikt, bijvoorbeeld wanneer je informatie zoekt over de vertrouwenspersoon, werkdruk, het omgaan met meldingen of de rol van intern toezicht.

Vragen, opmerkingen of ervaringen uit de praktijk zijn welkom. Daarmee kunnen we de handreiking ook in toekomstige versies verder aanscherpen en bruikbaarder maken voor de sector.

Oud beleidskader ‘Omgangsvormen in de poppodia en -festivalwereld’ (2022)

Dit beleidskader werd in 2022 door de WNPF opgesteld naar aanleiding van afspraken in de cao over een veilige werkomgeving en het voorkomen van ongewenste omgangsvormen. Het bood poppodia en festivals concrete en praktische handvatten om hiermee binnen de eigen organisatie aan de slag te gaan.

Het beleidskader is inmiddels opgevolgd door de nieuwe Handreiking Sociale Veiligheid voor poppodia en (pop)festivals (zie boven), maar blijft hier ook beschikbaar als eerder referentiedocument.

Taskforce GO! – gedragscode

Taskforce GO! heeft als doel om een veilig werkklimaat te realiseren voor iedereen die werkzaam is in de Nederlandse muzieksector. We zetten ons in voor een sector waarin ieders talent kan floreren, eenieders grenzen worden gerespecteerd en iedereen de ruimte heeft om zichzelf te zijn, ongeacht sekse, genderexpressie, etniciteit, culturele achtergrond, leeftijd of andere factoren. In Taskforce GO! zijn vertegenwoordigers betrokken van BumaStemra, Sena, MMF, STOMP, BAM! Popauteurs, NMUV, NVPI, Ntb/Kunstenbond, Kunstenbond, VNPF, Warner Music en VCTN. Met deze samenwerking is de gedragscode opgesteld die iedereen kan hanteren op de werkvloer.  Gezamenlijk ambiëren zij de drijvende kracht te zijn achter structurele verandering binnen de sector, om te komen tot een veilige en inclusieve werkomgeving.

Stichting Sociale Veiligheid Podiumkunsten – preventief beleid en trainingen

VNPF-leden kunnen per december 2024 gebruik maken van een onafhankelijke klachtencommissie. De klachtencommissie handelt klachten af die worden ingediend door (medewerkers van) VNPF-leden volgens deze werkwijze. Voor ernstige klachten over grensoverschrijdend gedrag die niet intern (met hulp van een vertrouwenspersoon) opgelost kunnen worden, kan een formeel onderzoek wenselijk zijn. Een onafhankelijke commissie onderzoekt de klacht en brengt advies uit over mogelijke vervolgstappen. Naar aanleiding van dat onderzoek kan de klacht al dan niet gegrond worden verklaard. Dit kan leiden tot het nemen van passende maatregelen.

Om te helpen met het ontwikkelen van preventief beleid biedt de website van Sociale Veiligheid Podiumkunsten een stappenplan om vorm en invulling te geven aan dit preventief beleid.

Op de website van Sociale Veiligheid Podiumkunsten vind je ook een agenda met activiteiten op het gebied van sociale veiligheid, zoals trainingen, workshops en intervisie sessies om je voor aan te melden.

De website van Sociale Veiligheid Podiumkunsten biedt ook een aantal documenten die gebruikt kunnen worden bij het vormgeven en implementeren van sociale veiligheid in je organisatie, of als inspiratiebron.

Model meldregeling

Met deze model meldregeling (2022) voor VNPF-leden kun je als podium of festival voor een duidelijke procedure zorgen voor het melden van ongewenst gedrag. Het biedt organisaties handvatten over herkennen van seksuele intimidatie, de wettelijke regels en welke maatregelen bijdragen aan een veilige omgeving, zoals het instellen van een vertrouwenspersoon.

Vertrouwenspersoon en trainingen voor VNPF-leden

In het ledenvoordeel pakket voor VNPF-leden zijn enkele aanbieders actief die ook kunnen helpen bij het ontwikkelen van beleid op het gebied van ongewenst gedrag:

BHV.NL biedt diverse trainingen aan voor jouw medewerkers met betrekking tot omgaan met ongewenst gedrag en agressie. Kijk hier voor meer informatie over hun kortingsaanbod voor VNPF-leden.
ArboNed biedt VNPF-leden een module aan voor het regelen van een vertrouwenspersoon. Bekijk hier meer informatie daarover.

 

Als er iets gebeurt

Mores – steun en advies

De VNPF is aangesloten bij Mores, steun- en adviespunt grensoverschrijdend gedrag voor de culturele en creatieve sector. Met de aansluiting bij Mores committeert onze organisatie zich aan het actief tegengaan van grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer. Mores biedt een vangnet voor werkenden en studenten in de culturele, creatieve en mediasector. Heb je te maken (gehad) met grensoverschrijdend gedrag en kun of wil je niet bij een vertrouwenspersoon van je eigen organisatie of opdrachtgever terecht? Neem dan via WhatsApp of mail contact op met één van de vertrouwenspersonen van Mores. De vertrouwenspersonen werken onafhankelijk en in vertrouwelijkheid. De mogelijkheden voor melders, de verantwoordelijkheden van leidinggevenden en werknemers en de werkwijze van de vertrouwenspersonen zijn uitgewerkt in de Handreiking grensoverschrijdend gedrag. Contactgegevens en meer informatie kan je vinden door te kijken op Mores.online

Sociale Veiligheid Podiumkunsten – klachtencommissie

DeVNPF-leden kunnen per december 2024 gebruik maken van een onafhankelijke klachtencommissie. De klachtencommissie handelt klachten af die worden ingediend door (medewerkers van) VNPF-leden volgens deze werkwijze. Voor ernstige klachten over grensoverschrijdend gedrag die niet intern (met hulp van een vertrouwenspersoon) opgelost kunnen worden, kan een formeel onderzoek wenselijk zijn. Een onafhankelijke commissie onderzoekt de klacht en brengt advies uit over mogelijke vervolgstappen. Naar aanleiding van dat onderzoek kan de klacht al dan niet gegrond worden verklaard. Dit kan leiden tot het nemen van passende maatregelen.

Om te helpen met het ontwikkelen van preventief beleid biedt de website van Sociale Veiligheid Podiumkunsten een stappenplan om vorm en invulling te geven aan dit preventief beleid.

Op de website van Sociale Veiligheid Podiumkunsten vind je ook een agenda met activiteiten op het gebied van sociale veiligheid, zoals trainingen, workshops en intervisie sessies om je voor aan te melden.

De website van Sociale Veiligheid Podiumkunsten biedt ook een aantal documenten die gebruikt kunnen worden bij het vormgeven en implementeren van sociale veiligheid in je organisatie, of als inspiratiebron.

Klokkenluidersregeling

Organisaties met 50 tot 250 werkzame personen zijn volgens de Wet bescherming klokkenluiders  per 2023 verplicht te beschikken over een (aangepaste) klokkenluidersregeling. Al eerder stuurden we VNPF-leden hiervoor een modelprocedure. Kijk hier voor de berichtgeving hierover.

 

Bewustwording en campagnes

Ik zet de toon

In januari 2024 lanceerde de Taskforce GO! een landelijke campagne gericht op muziekprofessionals. Met de campagne ‘Ik zet de toon’ wil Taskforce GO! grensoverschrijdend gedrag bespreekbaar maken, bewustwording over het probleem vergroten en muziekprofessionals aanspreken op hun verantwoordelijkheid om een veilige werkomgeving te waarborgen. In de campagne zetten verschillende bekende ambassadeurs uit de muzieksector de toon door zelf invulling te geven aan hoe zij grensoverschrijdend gedrag tegengaan. Bekijk hier hoe jij jouw organisatie een veilige en inclusieve werkomgeving maakt.

Ik hoor je

Met de campagne ‘Ik hoor je’ roept Mores organisaties in de culturele, creatieve en mediasector op hun verantwoordelijkheid te nemen. Open het gesprek over (on)gewenst gedrag. Zorg dat vertrouwenspersonen zichtbaar en toegankelijk zijn. Maar bovenal: laat zien dat je luistert. Zodat iedereen weet: je staat er niet alleen voor.  Klik hier voor meer informatie: Ik hoor je

Mores nodigt organisaties in de culturele, creatieve en mediasector uit deel te nemen aan de campagne en samen een krachtig én warm statement uit te dragen naar werkenden, studenten, vrijwilligers en stagiairs: ik hoor je.

Hoe doe je mee? Maak gebruik van de kant-en-klare campagnematerialen op hun site. Deze zijn vrij beschikbaar en eenvoudig te personaliseren met je eigen informatie, contactgegevens en logo. Hang ze op binnen je organisatie, of deel ze via een nieuwsbrief of op sociale media. Daarnaast biedt Mores kennis, praktisch advies en concrete handvatten om jouw organisatie tot een veilige werkplek te maken.

Ben je oké?

In het uitgaansleven wil je dat bezoekers zich vrij voelen. Tegelijk ontstaan er juist daar soms situaties waarin grenzen vervagen of worden overschreden. De campagne ‘Ben je oké?’ richt zich op deze momenten. Niet door te focussen op daders of slachtoffers, maar juist op de mensen eromheen. Vaak merken omstanders wel dat iets niet helemaal goed voelt, maar twijfelen ze of ze moeten ingrijpen of hoe ze dat kunnen doen.

De campagne laat zien dat kleine acties al verschil maken, zoals iemand even checken of hulp inschakelen. Door dit concreet en positief te maken, helpt Ben je oké? om die drempel te verlagen en het normaal te maken om naar elkaar om te kijken.

Voor podia en festivals betekent dit dat je bezoekers en personeel kunt ondersteunen om deze rol ook te pakken. Door de campagne zichtbaar te maken en uit te dragen dat omkijken naar elkaar erbij hoort, draag je bij aan een sfeer waarin iedereen zich welkom en veilig voelt.

Via deze toolkit zijn materialen beschikbaar die direct inzetbaar zijn, zoals posters en visuals voor op locatie, social content en korte teksten voor eigen kanalen, en praktische handvatten om dit onderwerp binnen het team te bespreken.

Celebrate Safe

Celebrate Safe is een platform met tips en betrouwbare informatie over bewust en veilig raven, clubben, festivals en concerten bezoeken. Samen met meer dan 100 podia, clubeigenaren en organisatoren is de Celebrate Safe campagne opgezet om bezoekers van evenementen, festivals en clubs op een laagdrempelige manier te wijzen op de risico’s gerelateerd aan cultureel uitgaan (denk aan alcohol, drugs maar ook aan gehoorschade en onveilige seks) en hoe deze risico’s te beperken. Ontdek meer over Celebrate Safe in het Factsheet, of check de FAQ.

 

Onderzoek en ontwikkeling

Project ‘Heal the Healer’, mentale gezondheid

Het project Heal the Healer (HTH) richt zich op het verbeteren van de mentale gezondheid van muzikanten en professionals in de muziekindustrie, waar veel mentale gezondheidsklachten voorkomen, zoals stress, depressie en angst. Het doel is om interventies te ontwikkelen die zowel de veerkracht van individuen vergroten (preventie) als structurele verbeteringen in de werkomstandigheden realiseren (amplitie). Deze interventies worden geïntegreerd in curricula van opleidingen en toegepast in het werkveld, met als doel bewustzijn te creëren en destigmatisering te bevorderen. Het project wordt uitgevoerd in fasen, waaronder onderzoek, data-analyse, en de ontwikkeling van interventies in samenwerking met studenten, professionals en onderwijsinstellingen. Het werkveld, waaronder organisaties als BAM! Popauteurs en VNPF, levert input en implementeert de interventies.